• જન્મ અને રાજવી કુળ: ૧૩મી સદીમાં શંખોદ્વાર બેટ (બેટ દ્વારકા) ના શક્તિશાળી શાસક દૂદનશી વાઢેર તે સોન કાનાસારીના પિતા હતા.
• કડવી ભવિષ્યવાણી: સોનના જન્મ સમયે તે મુખમાં દાંત લઈને જન્મી હતી, જે તે જમાનામાં અત્યંત અશુભ અને રાજા માટે ઘાતક માનવામાં આવતું હતું. જ્યોતિષોની આગાહી મુજબ સોન જે નગરમાં ડગલાં માંડશે તેનો નાશ થશે. આ ડરથી રાજાએ ભારે હૈયે પોતાની વ્હાલસોયી દીકરીને એક પેટીમાં પૂરીને સમુદ્રમાં વહાવી દીધી હતી.
• મિયાણી બંદરે પુનર્જન્મ: તે પવિત્ર પેટી દરિયાના મોજા સાથે વહેતી-વહેતી પોરબંદર પાસેના મિયાણી બંદરે પહોંચી. ત્યાં એક નિઃસંતાન ‘કંસારા’ (તાંબા-પિત્તળના વાસણ બનાવનાર) ને આ પેટી મળી. તેમણે ઈશ્વરનો પ્રસાદ માનીને આ કન્યાનો ઉછેર કર્યો, તેથી તે આખી દુનિયામાં ‘સોન કંસારારી‘ ના નામે ઓળખાઈ.
• લક્ષણો અને તેજ: ભલે તેનો ઉછેર સામાન્ય ઘરમાં થયો, પણ સોનનું તેજ કોઈ દેવી જેવું હતું. તે રૂપની સાથે બુદ્ધિ અને સાહસની મૂર્તિ હતી.

તે સમયે ઘૂમલી એશિયાની સમૃદ્ધ નગરીઓમાંની એક હતી. અહીંનું નવલખા મંદિર, જે તે સમયના ૯ લાખ કોરીના ખર્ચે બંધાયું હતું, તે તેની કલાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ મંદિરના પાયામાં હાથીઓની સુંદર કોતરણી (ગજથર) આજે પણ પ્રવાસીઓને મંત્રમુગ્ધ કરે છે.

રાજાએ જ્યારે બ્રાહ્મણોની મર્યાદાનો ભંગ કર્યો અને સોનની આબરૂ પર હાથ નાખવાની કોશિશ કરી, ત્યારે આ બ્રાહ્મણોએ ટેક લીધી. ૧૧૦૦ થી ૧૫૦૦ જેટલા બ્રાહ્મણોએ સોનની સામે જોવાની હિંમત કરનાર રાજાને અટકાવવા માટે પોતાના પ્રાણોની આહુતિ આપી — જેને લોકભાષામાં ‘ત્રાગું‘ કહેવાય છે.

“ઘૂમલી તારો નાશ થાશે, જેઠા તારી પાઘડીમાં ધૂળ ભરાશે,
સોન કહે છે ભાણ જેઠવાને, તારા વંશનું નામ આ ધરણીથી ભૂંસાશે!”

સોનના શ્રાપ પછી ૧૩૧૩ AD માં સિંધના જામ બામણિયાજીએ ભયાનક આક્રમણ કર્યું. ભવ્ય નવલખા મંદિરના શિખરો તૂટી પડ્યા, સમૃદ્ધ બજારો લૂંટાઈ ગઈ અને ભાણ જેઠવાએ જીવ બચાવીને ડુંગરામાં ભાગવું પડ્યું.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)

• પ્રશ્ન ૧: સોન કંસારારીના અસલી પિતા કોણ હતા?
  જવાબ: સોન કંસારારીના અસલી પિતા બેટ દ્વારકાના શાસક દૂદનશી વાઢેર હતા.
• પ્રશ્ન ૨: સોનને દરિયામાં કેમ વહાવી દેવામાં આવી હતી?
  જવાબ: સોન મુખમાં દાંત સાથે જન્મી હતી, જેને જ્યોતિષીઓ તે જમાનામાં અશુભ માનતા હતા.
• પ્રશ્ન ૩: રાખાયત બાબરીયા કોણ હતા?
  જવાબ: રાખાયત બાબરીયા સોનના પતિ અને ઘૂમલીના રાણા ભાણ જેઠવાના સાળા હતા.