વીર હમીરજી ગોહિલ ઇતિહાસ: સોમનાથ મંદિરના અમર રક્ષકની વીરગાથા (Veer Hamirji Gohil History)

ગુજરાતના સુવર્ણ ઇતિહાસમાં જ્યારે પણ ત્યાગ અને સમર્પણની વાત આવે છે, ત્યારે વીર હમીરજી ગોહિલનું નામ સૌથી મોખરે લેવાય છે. સોમનાથ મહાદેવના રક્ષણ માટે પોતાના પ્રાણની આહુતિ આપનાર આ લાઠીના રાજકુમારે સાબિત કર્યું કે ધર્મરક્ષણ એ જ સર્વોચ્ચ કર્તવ્ય છે. આજે આપણે આ આર્ટિકલમાં હમીરજી ગોહિલનો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ (Hamirji Gohil history in Gujarati), વેગડા ભીલ સાથેની મૈત્રી અને સોમનાથના એ ભીષણ યુદ્ધની વાત કરીશું.

ગોહિલ વંશ અને લાઠીનો ઇતિહાસ (Gohil Dynasty & Lathi State)

હમીરજી ગોહિલ લાઠી રજવાડાના રાજકુમાર હતા. ગોહિલ વંશ સૌરાષ્ટ્રના સૌથી પ્રાચીન અને પ્રતિષ્ઠિત રાજવંશોમાંનો એક છે. હમીરજીના પિતા લાઠીના ગાદીપતિ હતા. હમીરજી નાનપણથી જ અસાધારણ શૂરવીર હતા અને તેમને તલવારબાજી, ઘોડેસવારી અને યુદ્ધકળામાં નિપુણતા હતી. એક પારિવારિક મતભેદ અથવા મેણાને કારણે હમીરજીએ લાઠીનો ત્યાગ કર્યો હતો અને સોમનાથની યાત્રાએ નીક્યા હતા.

સોમનાથ પર આક્રમણનો સમાચાર (Attack on Somnath Temple)

વર્ષ ૧૩૯૫ ની આસપાસ, જ્યારે દિલ્હીનો સુલતાન ઝફર ખાન (Zafar Khan) વિશાળ સૈન્ય લઈને સોમનાથ મંદિરને તોડવા અને લૂંટવા માટે આવી રહ્યો હતો, ત્યારે સમગ્ર સૌરાષ્ટ્રમાં ભયનો માહોલ હતો. હમીરજી જ્યારે સોમનાથ તરફ જઈ રહ્યા હતા ત્યારે તેમને રસ્તામાં આ સમાચાર મળ્યા. હમીરજીનું લોહી ઉકળી ઉઠ્યું અને તેમણે તરત જ નિર્ણય લીધો કે તેઓ સોમનાથના રક્ષણ માટે લડશે.

વીર હમીરજી ગોહિલ વાર્તા: તે સમયે હમીરજી પાસે કોઈ મોટું સૈન્ય નહોતું, છતાં તેમણે પ્રતિજ્ઞા લીધી કે: “જીવતા હોઈએ અને સોમનાથ લૂંટાય, એ તો ગોહિલવંશને લાંછન લાગે. આપણે જીવતા છીએ ત્યાં સુધી સોમનાથદાદાને કોઈ આંચ આવવા દઈશું નહીં.”

વાંચો: ઘેલા સોમનાથ મંદિરનો પૌરાણિક ઇતિહાસ

વેગડા ભીલ સાથે મુલાકાત (Hamirji and Vegda Bhil)

સોમનાથ તરફ જતી વખતે ગીરના જંગલોમાં હમીરજીની મુલાકાત વેગડા ભીલ સાથે થઈ. વેગડા ભીલ ગીરના જંગલના રાજા હતા. જ્યારે હમીરજીએ વેગડાને સોમનાથ પરના આક્રમણ વિશે જણાવ્યું, ત્યારે વેગડો ભીલ પણ તરત જ તૈયાર થઈ ગયો. તેણે કહ્યું: “હમીરજી, હું ભલે જંગલી ભીલ હોઉં, પણ સોમનાથદાદા મારા પણ છે. હું પણ તમારી સાથે લડીશ.”

એક રાજકુમાર અને એક ભીલ યોદ્ધા, બંને એક જ ધર્મ અને સંસ્કૃતિના ધ્યેય માટે એક થયા. આ મૈત્રી સૌરાષ્ટ્રના ઇતિહાસનું એક અનન્ય ઉદાહરણ છે.

સોમનાથનું ભીષણ યુદ્ધ અને બલિદાન

સોમનાથના પટાંગણમાં ભયંકર યુદ્ધ થયું. એક તરફ બાદશાહનું વિશાળ સૈન્ય હતું અને બીજી તરફ હમીરજી ગોહિલ, વેગડા ભીલ અને તેમના થોડાક વફાદાર યોદ્ધાઓ હતા.

• વેગડા ભીલનું બલિદાન: વેગડા ભીલે દુશ્મનોને જંગલમાં જ રોક્યા અને વીરતાપૂર્વક લડતા લડતા શહીદ થયા.
• હમીરજીની અંતિમ લડત: હમીરજી ગોહિલે સોમનાથ મંદિરના મુખ્ય દ્વાર પર અડીખમ ઉભા રહીને યુદ્ધ કર્યું. લોકવાયકા મુજબ, હમીરજીનું માથું કપાઈ ગયું હોવા છતાં તેમનું ધડ દુશ્મનો સામે લડતું રહ્યું હતું.

હમીરજીનો પાળિયો (The Memorial at Somnath)

આજે પણ સોમનાથ મંદિરના પટાંગણમાં પ્રવેશતા જ ડાબી બાજુ વીર હમીરજી ગોહિલનો પાળિયો (Paliyo) પૂજાય છે. હજારો શ્રદ્ધાળુઓ મહાદેવના દર્શન કરતા પહેલા આ વીર યોદ્ધાને નમન કરે છે. આ પાળિયો સત્ય અને શૌર્યની શાક્ષી પુરાવે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

નિષ્કર્ષ

વીર હમીરજી ગોહિલનું બલિદાન આપણને શીખવે છે કે જ્યાં સુધી ગુજરાતની ધરતી પર આવા વીરો પાકતા રહેશે, ત્યાં સુધી આપણો વારસો સુરક્ષિત રહેશે.

જય સોમનાથ! જય વીર હમીરજી ગોહિલ!