ગામડાની ગોઠડી: અસલિયત ભરી દેશી વરવાઈ અને સાચું કાઠિયાવાડી ગામડું

રામ રામ ડાયરાને! આવો બેહો ચોરે… આજે વાત્યું કરવી છે. આપણાં ગોંદરાની, આધુનિક સમયમાં પાછળ છૂટી ગયેલી અસલ સંસ્કૃતિની અને એક ખાંટી કાઠિયાવાડી ગામડું કેવું હોય એની. સિટીના મોટા મોટા ફ્લેટોમાં અને કાચની એસી (AC) ચેમ્બરોમાં રે’તો માણસ ભલેને આજકાલ પીઝા ને બર્ગર ખાવા માંડ્યો હોય, રાતે બે વાગ્યા સુધી મોબાઈલમાં ઘૂંમરા મારતો હોય અને સવારે નવ વાગ્યે ઉઠીને આંખો ચોળતો હોય… પણ ભાઈ, જ્યારે કાઠિયાવાડી ગામડું અને એના ઓટલાની, એ લીમડા નીચેની ખાટલા-પરિષદની ને તળપદી વાણીની વાતો સાંભળવા મળે ને, ત્યારે ભલભલાના પેટમાં વલોણા ન ફરવા માંડે અને આંખના ખૂણા ભીના ન થઈ જાય તો મને કે’જો. સિટી ભલે ગમે તેટલું આગળ જાતું, ટેકનોલોજી ભલે ગમે એટલી કૂદકા મારતી, પણ એક કાઠિયાવાડી ગામડું આજેય માણહના લોહીના કણે-કણમાં વણાયેલું છે. કાઠિયાવાડી ગામડું એટલે બે ઘડી વઢવાડ થાય, ગાળું દેવાય, છૂટા હાથે પડકારા થાય, પણ બીજે જ દી’ પાછા એકબીજાના ઘરે છાશ લેવા જવાની હોંશ હોય.

સવારના પહોરમા વલોણાના અવાજથી દી’ ઉગે, ખેતરે જાતી વખતે વાડીએ બેઠેલા જોગમાયાના મઢમાં દીવો થાય, અને સાંજ પડે એટલે ચોરે બેસીને રામાયણ કે માધ્યમના પાઠ વંચાય, કે પછી કોઈ દેશી ડાયરો જામે, આ બધું એટલે જ એક સાચું કાઠિયાવાડી ગામડું! આ લેખમાં આપણે ખાંટી ગામડાની ઢબે વાતું કરશું કે જ્યારે કાઠિયાવાડી ગામડું પોતાના મૂળ સ્વરૂપમાં હોય ત્યારે લોકોની દિનચર્યા કેવી હોય છ, ખાવાપીવાના ઠેકાણા કેવા હોય, ખેડૂતની વાડીનો રોટલો કેવો મીઠો હોય, મહેમાનગતિ ને ગામડાંનો વહેવાર કેમ ઉભો છ. આજ આપણે સિટીના ટ્રાફિક, ધુમાડા અને હોર્નના અવાજમાંથી બારોબાર નીકળીને જરાક ધૂળિયા રસ્તે ચાલીએ, જ્યાં કાઠિયાવાડી ગામડું જીવંત છે અને શેરીના કૂતરા પણ મહેમાન આવે ને પૂંછડી પટપટાવતા આવકાર આપે!

જ્યારે તમે ભળભાંખળું (પરોઢિયું) થાતું હોય ને ગામમાં પગ મૂકો, ત્યારે તમને જે અહેસાસ થાય ઈનું વર્ણન કરવા મારી પાસે શબ્દો નથી બાપ! ભેંસુ ના ભાંભરવાના અવાજ, ગાયું ના વાછરડાનું ઠેકડા મારવું, મોરલાના ટહુકા અને ચૂલામાં બળતા બાવળના કે છાણાના ધૂમાડાની ઈ દેશી સોડમ… આવું તો સાહેબ તમને સ્વર્ગમાંય નહિ મળે. એટલે જ કાઠિયાવાડ માટે કોઈ અજાણ્યા કવિએ રૂડું ગાયું છે કે ઈની માટીમાં જ કંઈક એવો જાદુ છ કે મરેલો માણસ પણ જો અહીંયા આવે તો એકવાર બેઠો થઈને કે’ કે “મારે કાઠિયાવાડમાં રોકાવું છે!”

૧. કાઠિયાવાડી ગામડું: સવાર કેમ પડે? (વલોણાનો નાદ અને પ્રભાતિયાં)

તમારા ઈ સિટીમાં સવાર પડે એલાર્મ વાગ્યાથી ને મોટરોના હોર્ન થી, પણ અમારે ગામડામાં સવાર એમનેમ નથી પડતી! એના માટે અરોડ (પરોઢિયે) ૪ વાગ્યામાં હજી તો આકાશમાં તારા ટમટમતા હોય ત્યારે ઘરની મોટી માં કે રબારીની વહુયું જાગી જાય. ઘરમાં પેલી માટીની મોટી ગોળી ભરી હોય છાશ કરવાની, એમાં રવાઈ (વલોણું) નાખે અને પછી એનું દોયડું ખેંચાય.

ભાઈ તળ કાઠિયાવાડમાં જ્યારે વલોણાંના ધમકાર બોલે, “ઘુમ્મ… ઘુમ્મ… ઘુમ્મ…”, ત્યારે ભલભલી નીંદર ઊડી જાય ને છાતીમાં ટાઢક થાય. એ અવાજ આખા ફળિયામાં ફેલાય, અને સાથે ઝીણા, મધુર અવાજે વહુ-દિકરીયું મીરાંબાઈ કે નરસિંહ મહેતાના પ્રભાતિયા ગાતી હોય – “જાગને જાદવા કૃષ્ણ ગોવાળિયા, તુજ વિના ધેનમાં કોણ જાશે…”. આ સાંભળીને જ તો અમારા ડોહા-ડગરાઓ જાગે ને પથારીમાંથી ‘જય સીયારામ’ કરતા ઉભા થાય. ગંગાજળ જેવું ચોખ્ખું પાણી પીએ ને મોઢા પર છાલક મારે. કોઈ દાતણ ખભે ભરાવીને ઝાડે-જંગલ (ખુલ્લામાં શૌચ) જાવા નીકળી પડે.

એ પછી શરૂ થાય ઢોર-ઢાંખરને સંભાળવાની માથાકૂટ. ગાયું ને ભેંસુના ભાંભરવાના અવાજ સાથે તો ગામડાના ઘરનો અસલી દી’ ઉગે. ગમાણમાં જઈને ભાભીઓ અથવા બા ઢોરને નીરણ (લીલો ચારો કે કડબ) નાખે. માલધારી ભાઈ હાથમાં તાંબાની ડોલ લઈને ‘દોવા’ (Milking) બેસે. “હરરર… છરરર…” એવો દૂધની ધારું નો અવાજ સીધો ડોલમાં પડતો હોય અને એના પર ફીણ વળતા હોય… એ જોઈને જ હૈયું હરખાઈ જાય! એ કાચા દૂધની જે મીઠાશ છે, ઈ તમારા થેલીના દૂધમાં સાત જનમ સુધી ન આવે!

ત્યારપછી ઘરની બાઈયું વાસીદું કરે. એટલે કે વાસી છાણ-કચરો કાઢીને ઘર અને ફળિયું શુદ્ધ કરવું. આંગણામાં ગાયના છાણથી લીંપણ કરી રૂપાળો સાથીયો પૂરવામાં આવે. આ તો ગામડાની નાનકડી ફિટનેસ અને યોગ ટ્રેનિંગ છે ભાઈઓ, પેલા જીમમાં જઈને સિમેન્ટની પ્લેટો ઉંચકવી નો પડે! આટલું કામ કરીને સીધી રસોડામાં જાય ને દેશી ચૂલો સળગાવે. ચૂલાના ધૂમાડાથી આખો ઘરનો મોભ ભરાઈ જાય. લોઢી મુકાય ને એના પર બાજરીનો જાડો રોટલો ટીપાઈને ચડે. સાથે કાળી રકાબીમાં ભરીને આખી રતાશ પડતી ઉકળતી ચા તૈયાર થાય.

૨. કાઠિયાવાડી ગામડું અને વાડીનો વહેવાર: કાળી મજૂરી ને છાશ નો લોટો

હવે ભાયડો (ઘરનો મોભી) ચૂલા પાસે બેસીને દાતણ કરતો કરતો રોટલાના કટકાને ચામાં બોળી બોળીને છાબડી ખાલી કરે (આને શિરામણ કહેવાય). પછી માથે દેશી પાઘડી યા ફાળિયું બાંધે, ખભે ગોદડું ને હાથમાં પાવડો કે કોદાળી લઈને સીધો ભાગે સીમ ભણી (ખેતરે). ખેતર એટલે અમારું આખું વરહનું ગોડાઉન, અમારો બીજો ભગવાન. ત્યાં રવી પાક હોય કે ચોમાસુ મોલ, મગફળી હોય કે કપાસ, મહેનત તો કાળી મજૂરી જ કરવાની.

સવારથી બપોર સુધી જમીન સાથે જમીન થઈને ખેડૂત કામ કરે. બળદગાડા હાંકે, ટ્રેક્ટર ચલાવે ને ક્યારીઓમાં પાણી વાળે. બળદની પીઠ પર હાથ ફેરવીને ખેડૂત જે હેત વરસાવે ને, એવું હેત આજકાલના બાપ દિકરાના સંબંધમાંય જોવા નથી મળતું. બળદ તો ખેડૂતનો ભાઈ છે! બળદને ઈ ‘ટીલિયો’, ‘રૂપલો’, ‘રાજીયો’ એવા નામ દઈને બોલાવે, ને પશુ પણ માલિકની ભાષા સમજીને હળ ચલાવતું જાય. પરસેવે રેબઝેબ થઈ ગયેલો આ કાઠિયાવાડી જવાન જ્યારે ધોરિયામાંથી આવતું ઠંડું પાણી ખોબામાં ભરીને મોઢે છાંટે, ત્યારે ઈની આખી જિંદગીનો થાક ઉતરી જાય!

૩. સાંજનો ચોરો અને ખાટલા-પરિષદ (ગામડાની પ્યોર દેશી પાર્લામેન્ટ)

વાડીએથી ગમાણ ચડી, ઢોર-ઢાંખરને ખીલે બાંધીને ખેડૂત હાથપગ ધોવે. સાંજ પડે એને ‘ગોધૂલી વેળા’ કહેવાય. ગાયો જ્યારે ગામના પાદરેથી ગોંદરે થઈને પોતાના ઘરે પાછી ફરે, ત્યારે એના ખરી (પગ) થી ઉડતી ધૂળથી આખું ગામડું એક સોનેરી વાદળમાં ઘેરાઈ જાય. ઈ ઢળતી સાંજનું રૂપ કોઈ ચિત્રકાર ક્યારેય પીછીથી નો દોરી હકે રામા!

દી’ આથમે ને વાળું-પાણી (રાતનું જમવાનું) પતે એટલે બધાય ભાયડાઓનો મેળાવડો થાય ગામના પાદરે યા ચોરે. આ ચોરો એટલે અમારા ગામડાંની આખી પાર્લામેન્ટ ભેગી થાય હો બાપ! અહીંયા અકબર-બીરબલના દરબાર કરતા પણ મોટા ન્યાય તોળાય છે. કોઈ રામજી મંદિરે, તો કોઈ પીપળા યા વડલાને સળ્યે (ઓટલે) મોટા ઢોલિયા યા કાથીના ખાટલા ઢાળીને બેહે. અયા કોઈના હાથમાં મોબાઇલ નો ચાલુ હોય, અહિયાં તો સામસામી આંખો ભટકાઈ ને હાસ્યની ને ઝઘડાની વાતો ફાટતી હોય. માથે દેશી પાઘડી યા સાફો હોય, ખભે જાડું ખેસિયું ને મોઢે હૂંકો યા જાડી તમાકુની દેશી બીડી સળગતી હોય.

૪. અતિથિ દેવો ભવ: એક સાચું કાઠિયાવાડી ગામડું અને એની ફાટ-ફાટ મહેમાનગતિ

એક કવિએ બહુ મસ્ત ને છાતી ગજ-ગજ ફૂલે એવું ગીત લખ્યું છે:

“હેજી કદી મારો મહેમાન થાજે ને, મારા કાઠિયાવાડમાં ભૂલો પડજે ભગવાન… તારા એવા કરું સન્માન કે તને સ્વર્ગે નો ભૂલાવું શામળા!”

સાહેબ, આ ખાલી ગીતડું નથી, આ કાઠિયાવાડના ગામડાઓનો જીવંત દસ્તાવેજ છે! અમારા ગામડામાં કોઈ અજાણ્યો વટેમાર્ગુ યા સિટીનો સાહેબ જો ભૂલો પડીને કોઈ ફળિયામાં પગ મુકે ને, એટલે એને એમ નો પૂછાય કે “તમે કોણ છો? કેમ આવ્યા છો? અને કોનું કામ છે?” એને તો સીધો જ પડકારો કરાય “આવો મારા બાપ આવો!” પિઢિયામાંથી ખાટલો કાઢીને ઢાળી દેવાય, એના પર રંગબેરંગી ગોદડું પાથરી દેવાય અને ઢાળિયામાં છાંયે બેસાડી માથે હાથપંખો નંખાય.

પછી આવે કાંસાની યા તાંબાની વાડકીમાં માટલાનું જામફળ જેવું ઠંડુ ગળેલું પાણી, અને ભેગો મોટ્ટો ગોળનો પાવડો (ગાંગડો)! પાણી પીને મહેમાનનો થાક ઉતરી જાય પછે ઘરધણી હળવેકથી પૂછે, “બોલો હવે, ભલે ભૂલા પડ્યા પણ કોનું ગોતતા’તા યા ક્યાં જાવાનો રૂટ હતો?”. મહેમાનને જમાડ્યા વિના ગામડામાંથી બારોબાર નો કાઢે કોઈ દી’. જો ભરબપોરે આવ્યા હોય, તો ચુલા માંથી ટાઢો રાખ કાઢીને ફરી દેતવા પાડવામાં આવે!

રસોડે ભલે ગમે તેવું સાદું શાક હોય, પણ મહેમાન માટે માખણનો મોટો પીંડો, શેકેલા અડદના પાપડ, ગોળની ગાંગડી, કાચી ડુંગળી, દેશી કાકડી અને છલોછલ ગાયના દૂધ-છાશની વાડકી જરૂરથી આવે. રોટલો ખવડાવતી વખતે માવડી પાહે ઉભી રહીને આગ્રહ કરે, “બસ ભાઈ, આ એક કટકો ખાખરી થઈ ગ્યો છે ઈ તો તમારે લેવો જ પડશે બસ, તમારા ગળાના હમ છ!” અને જો કોઈ વ્યવહારનો કાયમી મહેમાન (દા.ત. જમાઈ કે વેવાઈ) આવ્યો હોય, તો તો ગામડાવાળાઓ પોતાની મર્યાદા ભૂલીને પાડોસીઓના ઘરમાંથીય સારી સારી આઇટમો માગી લાવે, લાપસી-ભજિયા બનાવે પણ પોતાના ફળિયામાંથી કોઈને ઢીકા-પેટામાં (અસંતોષથી) નો જાવા દયે!

૫. ગામડાનો સાચો વહેવાર: સુખમાં પાછળ ને દુઃખમાં સૌથી આગળ (માટીનો પાક્કો નાતો)

સિટીમાં તમારી બાજુના ફ્લેટમાં યા બંગલામાં કોણ રહે છે એની તમને ૫ વરહે ત્યારે ખબર પડે જયારે પાર્કિંગમાં વાહન અડે અને ઝઘડો થાય! જ્યારે ગામડામાં તો ભાઈ હિસાબ જ ગોતો છે. જો મોડી રાતે એક ઘરના નળિયાં પર કૂતરો રડ્યો હોય યા કોઈની ગાય મૂંઝાણી હોય, કે ઘરમાં કોઈને ટાઢ્યો તાવ આવીને ખાટલે પડ્યું હોય, તો અડધી જ રાતે આખું ફળિયું ડંગોરા (લાકડી) લઈને ભેગું થઈ જાય. “અલ્યા હું થયું ભીખાભાઈ? આ છોકરો કેમ આમ ઉલટીયું કરે છ? લાડિયો રિક્ષા, હું હારહારે આવું છઉં દવાખાને!”

૬. રમત-જમત અને ઢળતી સાંજના તાયફા (આપણો ખોવાયેલો બાળપણનો ખજાનો)

ગામડાના દેશી છોકરાઓને રમવા માટે કોઈ પબ-જી, ફ્રી ફાયર, પ્લેસ્ટેશન યા આઈપેડ ની ક્યારેય જરૂર નો પડે! એમનું આખું ગામ જ એક પ્લેઆરિયા હોય. ચોમાસામાં તળાવ યા ચેકડેમ ભરાય એટલે ધાબા ઉપરથી ધૂબાકા મારવા ઇ જ એનો સ્વીમિંગ પૂલ. કોઈની વાડીના વનડા (દિવાલ) યા વાડ કૂદીને આંબા પરથી કાચી કેરી કે બાવળ પાહેથી પાકા બોર ચોરીને ખાવા, ઝાંયવા મારવા… ઇ એમની સૌથી મોટી ચોરી. ને એમાંય ક્યારેક વાડી ધણી જાગી જાય ને જે માર ખાવાનો વારો આવતો, અને કૂતરા પાછળ થાતા… ભાઈ ભાઈ, ઈનો અનુભવ આજના સિટીના મોલ ને મલ્ટીપ્લેક્સ કલ્ચરમાં ક્યાંથી મળવાનો?

ગામની ધૂળિયા શેરીઓમાં સાત-તાળી, નદી-પર્વત, સંતાકૂકડી (થપ્પો દાવ), મોઇ-દાંડિયા (ગિલ્લી-દંડા), પૈડા ફેરવવા અને ભમરડા ઘુમાવવા… લખોટીયો રમીને કાચની ગોળીયો જીતવી! આખી બપોર તડકામાં રઝળપાટ કરીને આ ધિંગામસ્તીમાં આખો દી’ કેમ વિતી જાય, ખબર જ નો પડે! સાંજ ઢળે એટલે છોકરા ધૂળમાં લથપથ થયેલા, ઢીંચણે યા કોણીએ લોહીના ટસીયા (વાયગું) પડ્યા હોય એવા ગોબા પડેલા મોઢે ઘરે આવે.

માવડી (માં) પહેલા તો ધૂંવાપૂંવા થાય, “આખો દી રખડી રખડીને વાંદરો થઈ ગ્યો છ, હવે આજ તો તારા બાપને આવવા દે, તારા ટાંગા નો ભાંગી નાખું તો કેજે!” એમ કહીને એ હાથ પકડીને ધોકા જેવો મારે… પણ પછી કૂવેથી કે નળમાંથી તાજું સિંચેલું ટાઢું પાણી નાખી ને પકડી-પકડી ને માથે સાબુ ઘસીને નવડાવે! છેલ્લે ટુવાલ લૂછીને ખોળામાં બેસાડીને રોટલો ચોરીને ખવડાવે! એ માવડીના ટપલીના ધીબ્બામાં જે પ્રેમ ને રસી હતી એ આજની મોંઘી-દાટ હોસ્પિટલોના ઇન્જેક્શન અને વાઈટામિન ઢીકળીમાં ક્યાંથી હોય સાહેબ!

૭. કાઠિયાવાડી ગામડું, તેહવાર ને માનતાનો મેળાવડો (જ્યાં માટી પણ માતા સમાન છે)

ગામડાનો માણસ ભલે અંગ્રેજી ભણ્યો ન હોય, ઇન્ટરનેટ ન વાપરતો હોય, પણ એનું પંચાંગ એના મગજમાં છપાયેલું હોય. જ્યારે હોળી આવે એટલે આખું ગામ ચોરે ભેગું થઈને ‘ખજૂર-ધાણી’ ઉડાડે અને પ્રહેલાદ ની વાતો થાય. જન્માષ્ટમી (સાતમ-આઠમ) હોય એટલે ત્રણ દી’ તો બાયલા (રમતના બાજરીનો યા પૈસાનો જુગાર રમે), ચગડોળમાં ખાખરાના સોટા ખાય ને મેળે જાય! નવરાત્રીમાં તો ઘર-ઘરમાં ગરબા અને માંડવા રમાય. દિવાળીના દીવડા માત્ર ઘરના જ નહિ, પણ ગાયની ગમાણમાં અને બળદની નાગાડે પણ મૂકાય, કેમ કે ઈ જ તો લક્ષ્મી છે!

વળી, શ્રદ્ધાની વાત કરીએ તો ગામડાનો માણસ મંદિરમાં જાય એટલો જ સીમાડે બેઠેલા સુરાપૂરાદાદા, ક્ષેત્રપાળ યા કુળદેવીના થડમાં જઈને આરાધના કરે. દીકરો નો થાતો હોય, યા ઢોર બીમાર હોય, તો તરત માનતા માની લે, “હે બાપા સીતારામ… યા હે ચામુંડા માં! મારું આટલું કામ પાર પાડી દેજે, ૧૧ નાળિયેર અને સવા કિલો પેંડા ચડાવીશ, ને હાલીને તારા મઢડા સુધી આવીશ!” આ શ્રદ્ધા એટલે કોઈ અંધશ્રદ્ધા નથી, આ એક માટીનો પોતાની ભૂમિ અને ગગોત્ર સાથેનો અતૂટ પથ્થર જેવો સંબંધ છે, જે એને તૂટવા નથી દેતો.

૮. સમય બદલાણો પણ ખુમારી નો છૂટી (નવું ગામડું, પણ મૂળિયું અકબંધ)

હા ભાઈ… સમયની માથે હવે કોઈનો કંટ્રોલ નથી રહ્યો. જૂનો જમાનો ગયો અને નવો રુવાબ આવ્યો. આજકાલ ગામડાઓમાં પણ ટ્રેકટરો તો આવી જ ગયા છે, ને ઘરે ઘરમાં મોબાઈલ-ટીવી અને એરકન્ડિશન પણ પહોંચી ગયા છે. ડીશ ટીવીના એન્ટેના ધાબા પર ઊભા થઈ ગયા છે. નળીએથી પાણી ટપકતા હતા ઈની જગ્યાએ પાકા આરસીસી (RCC) ના ધાબા થઈ ગયા છે. બળદગાડા અને છકડાની જગ્યા હવે યમાવા, બુલેટ ને ડીઝલ સ્કોર્પિયો એ લઈ લીધી છે. કાચના ઘર બની ગયા છે અને શેરીઓ પેવર-બ્લોકની થઈ ગઈ છે.

ભલે બધું બદલાય… પણ એક વસ્તુ આ ગામડાં હજુય જાળવીને બેઠા છે અને ઈ છે: ભાયડાઈ, ખુમારી અને દિલની અમીરાત! આજે પણ જો ગામમાં કોઈ ‘રામકથા’ યા ‘ભાગવત સપ્તાહ’ ગોઠવાય તો મુંબઈ, પૂના યા સુરત હીરા ઘસવા ગયેલો દીકરો રજા મૂકીને, પોતાના પરિવાર ને ભાઈબંધો લઈને વતન પહોંચી જાય છે. દસ દી’ બધું જ બંધ કરીને ગામલોકો ભેગા મળીને પ્રસંગ ઉકેલે છે. આજે પણ સિટીમાં વ્યાપારી બનીને મોટો બંગલો લીધો હોય, તોય એમાં ઢાળિયામાં યા બગીચામાં તો પિત્તળનો હૂંકો ને દેશી ખાટલો તો એણે અંકે કરીને રાખ્યો જ હોય! આ માટીનો પોકાર છે ડાયરા… એ કોઈનાથી ભૂસી ભૂંસાતો નથી!

રજા લઉં છું ડાયરા! (છેલ્લો સાર અને અરજ)

છેલ્લે ભાઈ બે હાથ જોડીને એટલું જ કહેવાનું કે સિટીમાં પૈસા તો ઘણા કમાણી, કદાચ ગાડીઓ-બંગલા અને સુવિધા પણ બહુ મળી ગઈ, પણ જો રાતની સાચી શાંતિ ને અંદરનો હાશકારો ગોતવો હોય તો ગામડાની વાટ પકડવી જ પડે. ગામડાની માટીમાં જે બાફ આવે ને, પહેલા ચોમાસાના વરસાદે જે ભીની ભીની માટીની સુગંધ ઊઠે, એ તમને પેરીસ યા લંડનના કોઈ ગમે તેટલા મોંઘા લેપટોપની પાછળ યા મોંઘા પરફ્યુમમાં નહિ જ મળે બાપ!

તમને સિટીની ભાગદોડ, બોસની કિટકિટ અને ટ્રાફિકની ગીચતા જો થકવી નાખે, દિમાગ બહેર મારી જાય, તો એકવાર તમારા મૂળિયાં જ્યાં છે એવા તમારા બાપદાદાના ગામડાના દરવાજે આંટો મારી આવજો… ત્યાં ઓટલે બેઠેલો શ્વેત કપડા ને માથે પાઘડી વાળો તમારો કોઈ વયોવૃદ્ધ કાકો યા ભગુભાઈ સામેથી ઊભો થઈને કહેશે, “આવો આવો એલાવ દીકરા! ક્યારે આવ્યો સિટીથી? મારા દીકરાઓ બાર જાવું જ્ય ભાળ્યે, પાણી-બાણી પીશ કે સીધી વલોણાની છાશ ને માખણ લાવું! અને હા, રોકાયા વગર જાવાનું નથ હો આજ!” બસ, આ મીઠપ છે અમારા ગામડાની. આ આત્માને જે પોષણ આપે ઈ જ તો સાચી સંસ્કૃતિ છે!

જય હો કાઠિયાવાડ! અને જય હો મારા દેશી, ભોળા અને ગાંડા ગીર જેવા ગામડાઓની! જય જય ગરવી ગુજરાત!